شهر ایلام در شمال غربی استان ایلام و در حصاری از کوه ها و دامنه های جنگلی کوه های مانشت، سیوان، شلم و سیاه کوه قرار دارد و دشت های اطراف آن دارای آب وهوای معتدل کوهستانی و بهاری دلپذیر است.
شهرستان ایلام دارای دو بخش «مرکزی» و «چوار»، دو شهر و چهار دهستان است.
کوه قلاقیران در سه کیلومتری شهر ایلام نماد این شهر به شمار می آید. در حال حاضر شهر ایلام به سبب دارا بودن تفرجگاه های جنگلی و آثار تاریخی و باستانی متعدد از زیباترین شهرهای استان محسوب می شود.
این شهر در مرکز جغرافیایی استان قرار نگرفته است از این رو موقعیت آن تا حدودی اهمیت ارتباطی و تجاری آن را محدود می کند، به طوری که محصولات بخش ها و روستاهای دوردست به استان های دیگر صادر می شود. اما ایجاد شبکه راه ها، اتصال مراکز شهری به ایلام، نزدیکی با مرز، آب وهوای نسبتاً مناسب و مساعد، مرکزیت سیاسی- اداری و وجود تاسیسات رفاهی به این شهر موقعیتی ویژه داده است.
باتوجه به موقعیت آب وهوایی، کوهستان های انبوه و دشت های پهناور فعالیت دامداری و کشاورزی در آن از رونق فراوانی برخوردار است.
ایلام از مناطق مرزی کشور است که امروزه راه اندازی صنایع پتروشیمی و گاز در اطراف آن و همچنین راه اندازی رشته های مهندسی برق، مکانیک، کامپیوتر، عمران، معماری و غیره در دانشگاه ایلام باعث افزایش قابلیت این استان در انجام پروژه های تحقیقاتی و صنعتی شده است.
زبان رایج مردم ایلام کردی فیلی است. طوایف و ایلات مختلف نیز در تمامی شهرستان های استان با تفاوت اندکی در ادای الفاظ و کلمات به این زبان سخن می گویند. بیشتر ساکنان ایلام مسلمان بوده و پیرو مذهب شیعه دوازده امامی هستند.

شهر اردکان در قلب کویر مرکزی ایران، در دشت یزد-اردکان، در ارتفاع 1035 متری از سطح دریا و در مسیر راه تهران به كرمان و بندرعباس واقع شده است. آب و هوای اردكان در زمستان سرد وكم‌ باران و در تابستان‌ گرم و خشك است.
شهرستان اردکان دارای سه بخش«مرکزی»، «خرانق» و «عَقدا»، سه شهر«اردکان»، «احمد آباد» و «عقدا» و پنج دهستان است.
اردكان از نظر جمعيت و وسعت پس از شهر یزد دومین شهر مهم استان به شمار می‌رود. معادنی نظیر اورانیوم، ‌باریم، آهن، نمک و غیره، كارخانجات متعدد كاشی ‌سازی، كارخانجات عظيم شيشه، نيروگاه سيكل تركيبی چادُرمِلو، كارخانه‌های گُندُله‌سازی، منطقه ویژه اقتصادی فولاد و غیره در این منطقه از اهمیت بسیاری برخوردار هستند. کشاورزی در اردکان به دلیل‌ کمبود آب رونق چندانی ندارد.

مهم‌ترین محصول صادراتی اردکان پسته و مهم‌ترین سوغات آن ارده و حلوا اَرده است. همچنین صنایع دستی مانند نساجی، قالی‌ بافی، آهنگری در این شهر رونق دارد. دامداری نیز به صورت پراکنده در این منطقه وجود دارد. از نقاط گردشگری اردکان می‌ توان به ابنیه و بافت تاریخی شهر، زیارتگاه ‌های زرتشتی، موزه‌ ها، وجود قنات‌ های متعدد، پوشش طبیعی و کویری منطقه اشاره کرد.
مردم اردكان به زبان فارسی و با لهجه يزدی سخن می‌ گویند. بيشتر مردم شهر مسلمان و شيعه مذهب هستند. شماری از زرتشتيان نيز در این منطقه زندگی می كنند.

ابرکوه در فاصله 140کیلومتری جنوب شرقی یزد در دشت و در ارتفاع 1510 متری از سطح دریا قرار گرفته است. این شهرستان در گذشته بر سر راه جاده ابریشم قرار داشته و اکنون در مسیر اتوبان یزد – اقلید – یاسوج واقع شده است. آب و هوای شهر ابرکوه گرم و خشک و بیابانی است.
شهرستان ابرکوه از دو بخش «مرکزی» و «بهمن»، دو شهر «ابرکوه» و «مهردشت» و چهار دهستان تشکیل شده است.
شهر توریستی و باستانی ابرکوه که از قدیمی ترین شهرهای ایران است به طور تقریبی در میان مثلث سه شهر تاریخی اصفهان، یزد و شیراز قرار گرفته است. وجود آثار و ابنیه شاخص تاریخی، بادگیرهای دیدنی، یخچال ها، قلعه های قدیمی، درخت های کهنسال و اماکن مذهبی از تمدن کهن این شهر حکایت می کنند. جمعیت شاغل ابرکوه در بخش های عمده ای مانند 8/12 درصد در بخش کشاورزی، 2/29درصد در بخش صنعت و 58 درصد در بخش خدمات مشغول فعالیت هستند. عمده ترین سطح زیر کشت مربوط به گندم است و پسته در مقام دوم قرار دارد. صنایع دستی این شهرستان را قالی بافی، کرباس بافی، گلیم بافی، صابون شیری، نمدمالی و گیوه بافی تشکیل می دهد.
مردم ابرکوه به زبان فارسی رایج با گویش ابرقویی سخن می  گویند. دین اکثریت مردم اسلام و مذهب آنان شیعه است. علاوه بر مسلمانان جمعی از زرتشتیان و یهودیان و دیگر اقلیت ها نیز در این شهر سکونت دارند.

شهر اراک در میان کوهپایه های داخلی رشته کوه زاگرس و  در ارتفاع 1708 متری از سطح دریا قرار دارد. این شهر دارای زمستان های سرد و مرطوب و تابستان های گرم و خشک است. کوه های اطراف شهر، تالاب میقان و دشت فراهان بر آب و هوای آن تأثیر می گذارند.
شهرستان اراک دارای سه بخش«مرکزی»،«ساروق» و «معصومیه»، شش شهر و 11 دهستان است.
اراک نسبت به بسیاری از شهرهای ایران شهر جوانی محسوب می شود. موقعیت ترابری اراک مهم ترین عامل توسعه این شهر در سال های اخیر بوده  است. اراک یکی از قطب های صنعتی ایران است که مقام چهارم را در بین شهرهای ایران از آن خود کرده است. این شهر هم چنین از لحاظ گوناگونی محصولات صنعتی مقام نخست و از لحاظ وجود صنایع مادر دومین شهر ایران است. اراک با دارا بودن تجهیزات انرژی کشور، بزرگ ترین کارخانه تولیدکننده ی آلومینیوم و بزرگ ترین معدن سدیم سولفات به  عنوان پایتخت صنعتی ایران شناخته شده  است. کارخانه ماشین سازی اراک از کارخانه  های قدیمی شهر محسوب می شود که بزرگ ترین تولیدکننده تجهیزات پتروشیمی و پالایشگاهی، صنایع نفت و گاز، ترابری، سیمان و معدن در ایران است. صنایع دستی از جمله صنعت قالی  بافی، به عنوان اصلی ترین کالای صادراتی این شهر، شهرت جهانی دارد.
مردم به زبان فارسی و با لهجه اراکی سخن می گویند. مردم شهر اراک عمدتاً مسلمان و پیرو مذهب شیعه هستند. اقلیتی از مسیحیان نیز در این شهر سکونت دارند.

شهر رشت تقریباً در مرکز جلگه گیلان، در وسیع ترین بخش دلتای رودخانه سفیدرود با ارتفاع متوسط هشت متر از سطح دریاهای آزاد، در انتهای راه اصلی کناره دریای خزر و در مسیر راه اصلی درجه یک قزوین به بندر انزلی واقع شده است. آب و هوای رشت معتدل و مرطوب با میزان رطوبت متغیر در طول سال است.
شهرستان رشت دارای شش بخش «مرکزی»، «خمام»، «خشکبیجار»، «لشت نشا»، «کوچصفهان» و«سنگر»، هفت شهر و 18 دهستان است.
رشت از لحاظ شرایط جغرافیایی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی- اداری دارای ویژگی های مهمی است. این شهرستان به جهت موقعیت جغرافیایی (واقع شدن در جلگه مرکزی، وسعت زیاد آن، حاصلخیزی خاک و اراضی، مهم ترین منطقه تولید و کشت برنج استان و ایران)، موقعیت ارتباطی (واقع شدن بر رسر راه تهران، قزوین، انزلی، آستارا از یک سو و مسیر جاده اصلی گیلان به مازندران و شرق گیلان از سوی دیگر)، موقعیت سیاسی ـ اداری (واقع شدن شهر رشت به عنوان مرکز استان گیلان)، رونق اقتصادی، گسترش شهرک ها و کارخانه های صنعتی و به تبع آن افزایش فعالیت های زراعی ـ تجاری و همچنین وجود مراکز علمی و تحقیقاتی دارای اهمیت است. ساکنان این شهر عمدتاً به مشاغل خدماتی، تجاری و صنعتی مشغول هستند و شالیکاری نیز از عمده فعالیت های روستاییان این خطه محسوب می شود.
مردم رشت گیلک هستند و زبان آنان گیلکی با لهجه بیه پس و گویش رشتی است. بیشتر مردم دارای مذهب شیعه اثنی عشری هستند. در این شهر عده ای از ارامنه و یهودیان نیز اقامت دارند.

شهر اهواز با آب و هوای گرم و مرطوب در جلگه خوزستان و در ارتفاع 18 متری از سطح دریا قرار دارد. در قسمت های شمالی و مرکزی شهرستان اهواز جلگه ای هموار و نسبتاً حاصلخیز، درحاشیه های شرقی و غربی تپه های ماسه ای و شنی و در جنوب و جنوب شرقی جلگه خشک مارون قرار دارد. این منطقه دارای منابع عظیم نفت وگاز است و به سبب کمبود پوشش گیاهی از گرم ترین مناطق ایران به حساب می آید.
شهرستان اهواز مرکزسیاسی، اداری وتجاری استان خوزستان است که دارای سه بخش«مرکزی»، «باوی» و«حمیدیه»، پنج شهر و 12 دهستان است.
کلانشهر اهواز سومین شهر وسیع ایران پس از تهران و مشهد و در جایگاه هفتمین شهر پرجمعیت ایران قرار دارد. این شهر پیشرفته ترین و پرجمعیت ترین شهر استان خوزستان و از مراکز مهم اقتصادی و صنعتی ایران به شمار می رود. وجود کارخانجات بزرگ صنعتی، شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب و شرکت ملی حفاری ایران این شهر را به یکی از مهم ترین مراکز صنعتی ایران تبدیل کرده است؛ این امر سبب جذب مهاجران بسیاری به این منطقه شده است. دانشگاه های بزرگ و معتبر اهواز نیز به لحاظ آموزش عالی از جایگاه ممتازی در سطح کشور برخوردارند.
شهر اهواز محور ترانزیتی بسیار مهمی است که از راه های زمینی، ریلی و هوایی دیگر شهرهای ایران را به بنادر مهمی مانند ماهشهر، آبادان، بندر امام خمینی و خرمشهر متصل می کند. این شهر هم چنین با کشور عراق مرز آبی (شلمچه و چزابه) و زمینی دارد.
کارون پرآب ترین، بزرگترین و طولانی ترین رود ایران و خاورمیانه اهواز را به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم کرده است. پل هایی که بر روی این رودخانه قرار دارند نماد اهواز و در کنار آثار به جای مانده از دوران جنگ تحمیلی، اماکن مذهبی و بناهای تاریخی یکی از مهم ترین جاذبه های گردشگری این شهر به شمار می آیند.
جمعیت شهرستان اهواز از اقوام مختلف مانند عرب، بختیاری، بهبهانی، دزفولی، رامهرمزی، شوشتری و غیره تشکیل شده است. اهواز مرکز اقلیت دینی مندائیان در ایران و یکی از مناطق اسقف نشین مسیحیان کاتولیک کلدانی و آشوری است.گروه کوچکی ازسبایی ها نیز در اهواز زندگی می کنند که پیشه بیشتر آنان نقره کاری  است.

کیش یکی از جزایر خلیج فارس و از نقاط دیدنی استان هرمزگان است که در 18 کیلومتری کرانه جنوبی ایران و در ارتفاع 30 متری از سطح دریا در محدوده شمالی خلیج فارس واقع شده است. آب و هوای کیش گرم و مرطوب و درکل خشک و کم باران است.
از مزایای ویژه و منحصر به فرد منطقه آزاد کیش می توان به جذابیت های بی شمار گردشگری (تفریحات، مراکز خرید، جشنواره ها و فستیوال ها، اماکن تاریخی و دیدنی)، دسترسی به آب راه های آزاد جهانی، ورود اتباع خارجی بدون اخذ روادید، موقعیت استراتژیکی و نزدیکی به مناطق نفت خیز عسلویه، برخورداری از منبع انرژی (سوخت گاز) مستقل از سرزمین اصلی، دارا بودن خط هوایی مستقل، خطوط کشتیرانی با امکان حمل خودرو، سطح بالای امنیت و آرامش اجتماعی، پایین بودن سطح ناهنجاری های اجتماعی، وجود امکانات حمل و نقل مناسب درون شهری، کنترل نسبی آلاینده های محیط زیست، دسترسی و نزدیکی به بنادر و شهرهای بین المللی منطقه همچون دبی، شارجه، منامه و دوحه، آب و هوای مطلوب در 8 ماه از سال و دارا بودن سواحل مرجانی اشاره کرد که این جزیره را از حیث گردشگری و تجاری از موقعیتی ممتاز برخوردار کرده است.
شغل سنتی بومیان ماهیگیری، دامداری، دریانوردی و بازرگانی است. مردم کیش در گذشته به صید مروارید نیز می پرداخته اند.
بومیان جزیره از نژادهای دراویدی، نوردیک، سامی و سیاهپوست بوده و به زبان های فارسی و عربی سخن می گویند.

شهر کرمان در شمال شرقی پهناورترین استان ایران، کرمان، و در ارتفاع 1755 متری از سطح دریا قرار گرفته و دومین شهر مرتفع ایران به شمار می رود. بیشتر نقاط شهر کرمان توسط کوه احاطه شده است. قسمت های شمالی و شمال شرقی شهر که در مجاورت کوه های صاحب الزمان قرار دارد دارای آب و هوای معتدل و قسمت های جنوبی و غربی شهر، به واسطه نزدیکی به بیابان، دارای تابستان های گرم تر و گرد و غبار بیشتر است. در میان کوه های این شهر ارزش و اهمیت کوه «هزار» به دلیل منبع غنی رویش گیاهان دارویی جایگاه ویژه ای دارد.
این شهرستان دارای شش بخش«مرکزی»، «چترود»، «راین»، «شهداد»، «گلباف» و«ماهان»، 13 شهر و 16 دهستان است.
وجود آب و هوای متنوع، قطب های مستعد کشاورزی، کارخانجات و مراکز تولیدی مهم چون مس شهید باهنر، سیمان کرمان، ممتازان و لاستیک بارز کرمان را از جایگاه اقتصادی مناسب و حائز اهمیتی برخوردار کرده است. شهرستان کرمان با قرارگیری در محورهای اصلی حمل و نقل جاده ای، ریلی و ترانزیت کالا و نزدیکی به بنادر جنوبی (بندرعباس و چاربهار)، وجود شرکت های بزرگ تجاری، دارا بودن فرودگاه بین المللی، معادن غنی و ارزشمند، مراکز دانشگاهی معتبر، هنرهای بومی و دستی ارزشمندی نظیر پته، ترمه، فرش، مواریث طبیعی، فرهنگی، مذهبی و تاریخی از قابلیت ها و موقعیت خاصی برخوردار است و به عنوان یکی از قطب های گردشگری ایران به شمار می رود.
مردم استان کرمان فارس هستند. به دلیل وسعت این شهر و مهاجرت اقوامی از طوایف لر، ترک و بلوچ تنوع در لهجه و گویش این شهر به چشم می خورد، اما در کل زبان مردم این شهر فارسی با لهجه کرمانی است. بیشتر مردم این شهر شیعه هستند.